Marka Tescili

 

Marka, bir işletmenin mal veya hizmetlerini bir başka işletmenin mal veya hizmetlerinden ayırt etmeyi sağlaması koşuluyla kişi adları dâhil, özellikle sözcükler, şekiller, harfler, sayılar, malların biçimi veya ambalajları gibi çizimle görüntülenebilen veya benzer biçimde ifade edilebilen, baskı yoluyla yayınlanabilen ve çoğaltılabilen her türlü işaretleri içerir.

MARKA TESCİL AŞAMALARI VE SÜRELERİ

Marka Tescil İşlemleri ortalama 10-12 ay içinde tamamlanmaktadır.

  • Araştırma ve İnceleme Aşaması

TPE tarafından mutlak nedenler yönünden araştırma ve inceleme süresi ortalama 4-6 ay kadardır. Söz konusu müracaat ile ilgili herhangi bir engel yoksa ve inceleme müspet sonuçlanırsa, marka Resmi Marka Bülteni’nde ilan edilir.

  • Resmi Marka Bülteninde İlan Aşaması

Marka Bülteninde kanuni ilan süresi 3 aydır. Diğer marka sahiplerinin bilgilenmesi, benzer marka sahiplerinin itiraz haklarını kullanması ilan süresi içinde yapılır. İtiraz eden olmadığı takdirde tescil aşamasına geçilir.

  • Tescil Aşaması

Herhangi bir itiraz olmadığı takdirde ve TPE’nin verdiği kanuni süreler içerisinde eksik evraklar ve harç noksanları tamamlanır.

Tescilli markalar başvuru tarihi itibarı ile 10 yıllık sürelerle, sonsuza kadar yenilenerek korunmaya devam edilebilirler. Yenileme işlemi için tekrar marka başvurusunun yapılması gerekmez.

 

MARKA ÇEŞİTLERİ

556 Sayılı Markaların Korunması Hakkında Kanun Hükmünde Kararnameye göre tescil edilecek markaların çeşitleri aşağıda gösterilmiştir.

  • Ticaret Markası

Bir işletmenin imalatını ve/veya ticaretini yaptığı malları, başka işletmelerin mallarından ayırt etmeye yarayan işarettir.

  • Hizmet Markası

Bir işletmenin hizmetlerini diğer işletmelerin hizmetlerinden ayırt etmeye yarayan işarettir.

  • Ortak Marka

Ortak marka bir birlik, kooperatif ve benzeri bir gruba dâhil işletmelerin mal veya hizmetlerini diğer işletmelerin mal veya hizmetlerinden ayırt etmeye yarayan işarettir.

  • Garanti Markası

Marka sahibinin kontrolü altında birçok işletme tarafından o işletmelerin ortak özelliklerini, üretim usüllerini, coğrafi menşelerini ve kalitesini garanti etmeye yarayan işarettir.

Birden fazla gerçek veya tüzel kişiler, birlikte kullanmak istedikleri markayı ticaret markası ve/veya hizmet markası olarak ad ve unvanlarını birlikte yazarak tescil ettirebilirler.

 

Patent/Faydalı Model

PatentFaydaliModelSembolPatent

PATENT

Patent, buluş sahibinin buluş konusu ürünü belirli bir süre üretme, kullanma, satma veya ithal etme hakkıdır. Bu hakkı gösteren belgeye de “Patent” denir. Buluşu yapılan neredeyse her şey patent koruması kapsamına dâhildir. Buluşu yapılan bir ürün ya da sistemin bütün hakları patent sahibine ait olur ve ondan izinsiz kullanılamaz.

Patent, ürün veya buluş sahibine, icat ettiği ürünün satışı, pazarlanması, çoğaltılması, bir benzerinin üretilmesi gibi alanlarda ayrıcalıklar getiren resmi bir belge ve unvandır. Makineler, araçlar, aygıtlar, kimyasal bileşikler ve işlemleri ile her türlü üretim yöntemleri, patent korumasının kapsamındadır.

Patent Yasalarının amacı; buluş yapmayı, yenilikleri ve yaratıcı fikri faaliyetleri teşvik etmek için gerekli olan korumayı ve buluşlarla elde edilen teknik çözümlerin sanayide uygulanmasını sağlamaktır. Verilen patentler ve bunların sanayide uygulanması ile teknik, ekonomik ve sosyal ilerlemenin gerçekleşmesi sağlanır. Sanayi alanında gelişmiş ülkelerde verilen patent sayılarının yüksekliği bu düşüncenin doğruluğunu kanıtlamaktadır.

Patent Alınabilmesi İçin Aranan Kriterler

Yenilik

Tekniğin bilinen durumuna dâhil olmayan buluş yenidir.

Tekniğin bilinen durumunun aşılması

Buluş, ilgili olduğu teknik alandaki bir uzman tarafından, tekniğin bilinen durumundan aşikâr bir şekilde çıkarılamayan bir faaliyet sonucu gerçekleşmiş ise, tekniğin bilinen durumunun aşıldığı kabul edilir.

Sanayiye uygulanabilir olma

Buluş tarım dâhil sanayinin herhangi bir dalında üretilebilir veya kullanılabilir nitelikte ise, sanayiye uygulanabilir olduğu kabul edilir.

Buluş Niteliğinde Olmadıkları İçin Patent Verilemeyecek Konular

Keşifler, bilimsel teoriler, matematik metotları,

Zihni, ticari ve oyun faaliyetlerine ilişkin plan, usul ve kurallar,

Edebiyat ve sanat eserleri, bilim eserleri, estetik niteliği olan yaratmalar, bilgisayar yazılımları,

Bilginin derlenmesi, düzenlenmesi, sunulması ve iletilmesi ile ilgili teknik yönü bulunmayan usuller,

İnsan veya hayvan vücuduna uygulanacak cerrahi ve tedavi usulleri ile insan, hayvan vücudu ile ilgili teşhis usulleri.

Buluş Niteliğinde Olmalarına Karşın Patent Verilmeyecek Konular

Konusu kamu düzenine veya genel ahlaka aykırı olan buluşlar,

Bitki veya hayvan türleri veya önemli ölçüde biyolojik esaslara dayanan bitki veya hayvan yetiştirilmesi usulleri.

FAYDALI MODEL

Faydalı Model, Türkiye’de ve dünyada yeni olan ve sanayiye uygulanabilen buluşların sahiplerine belirli bir süre (10 yıl), bu buluş konusu ürünü üretme ve pazarlama hakkının tanınmasıdır. Faydalı model belgesi verilmesi işlemleri, patent verilmesine oranla, hem zaman hem de masraf açısından daha elverişlidir. Faydalı model koruması elde etme işlemlerinin basit ve ucuz olmasının, özellikle küçük ve orta ölçekli sanayicilerimizin ve araştırma kuruluşlarımızın buluş yapmalarını ve bunları sanayiye uygulamalarını özendireceği düşünülmüştür. Diğer taraftan, özellikle günümüzde, küçük ve orta büyüklükteki işletmelerin gerçekleştirdiği yeniliklerin, rakiplerce hemen hemen aynısının yapılarak taklit edilmesi tehlikesi mevcuttur. Küçük ve orta büyüklükteki bu işletmelerin, mütevazı de olsa, bu buluşlarını faydalı model belgesi vererek korumak, onların ekonomik varlıklarının idamesine hizmet edecektir. Başka bir deyişle, faydalı model koruması, tecavüz fiillerine karşı, patent korumasına oranla daha çabuk ve seri bir işlev görecek şekilde düzenlenmiştir.

Öte yandan patent verilemeyecek konulara ek olarak usuller ve bu usuller sonucunda elde edilen ürünler ile kimyasal maddeler hakkında faydalı model belgesi verilmez.

 

Endüstriyel Tasarım

IndustrialDesignSembolPatent

Tasarım kısaca, bir ürünün tamamının veya bir parçasının çizgi, şekil, renk, biçim, doku, malzemenin esnekliği veya süslemesi gibi insan duyuları ile algılanabilen çeşitli unsur veya özelliklerin oluşturduğu görünüm olarak tanımlanabilir. Tasarımın sanayiye uygulanması ise endüstri ürünleri tasarımı alanına girmektedir.

Seri üretim için tüketici ihtiyaç ve problemlerine yönelik, estetik, işlevsellik, ergonomi, malzeme bilgisi, pazarlanabilirlik, üretim yöntemleri ve olanakları gibi çeşitli kriterler gözetilerek yapılan tasarıma endüstri ürünleri tasarımı ya da endüstriyel tasarım adı verilmektedir.

Endüstride tasarıma yüklenen amaç, ürünün işlevselliğine katkıda bulunmak ve görünümünü değiştirerek pazarlamaya yardımcı olmaktır. Tüketiciler, malzeme kalitesi ve teknik bakımlardan aynı olan iki ürün arasında tercih yaparlarken o ürünün tasarımı büyük rol oynamaktadır. Hatta bazen müşteri tercihlerinde tek başına belirleyici olabilmektedir. Bu noktada, ticari rekabette çok büyük önemi olan ürün ve ambalaj tasarımlarının, tasarım sahibi firma veya kişi tarafından tescillenmesi büyük önem kazanmaktadır.

Tescil İçin Tasarımın Taşıması Gereken Şartlar

Bir tasarımın tescil edilebilmesi için bazı şartları taşıması gerekir. Bunlar; yenilik, ayırt edici nitelik, ürün veya ürünün parçası, insan duyuları ile algılanabilen görünümü olarak özetlenebilir.

  • Yenilik: Bir tasarımın aynısı, başvuru veya rüçhan tarihinden önce dünyanın herhangi bir yerinde kamuya sunulmamış ise, o tasarım yeni kabul edilir. Tasarımlar sadece küçük ayrıntılarda farklılık gösteriyorlarsa aynı kabul edilir.
  • Ayırt Edici Nitelik: Ayırt edici kavramı, bir şeye özgün nitelikleri, özellikleri belirtmek için kullanılır. Bir endüstriyel tasarımın tüketici üzerinde bıraktığı genel izlenim ile diğer bir tasarımın aynı tüketicide bıraktığı genel izlenim arasında belirgin bir farklılık oluşuyorsa o tasarımın ayırt edici niteliğe sahip olduğu söylenebilir.
  • Ürün veya Ürün Parçası: Üründen bağımsız olan bir tasarım koruma altına alınmaz. Tescile konu olan tasarımın bir ürün veya parçasına uygulanmış olması gerekir. Bunlar kanunda; nesne, bileşik sistem veya bu sistemin parçaları, set, takım, ambalajlar, birden çok nesne veya sunuşun bir arada algılanabilen bileşimleri, grafik semboller ve tipografik karakterler olarak ifade edilmektedir.
  • İnsan Duyuları İle Algılanabilen Görünüm: Tasarım, genellikle ürünün görünümü ile ilgili bir özellik olduğundan, başta görme duyusu ile algılanabilmesinin yanı sıra tüketicilerin beş duyusu ile de algılanabilecek farklılıklara sahip olabilir.

Endüstriyel Tasarım Tescil işlemleri ortalama 12-18 ay içinde tamamlanmaktadır.

  • İnceleme Aşaması

Endüstriyel Tasarım Tescil başvurusu, Türk Patent Enstitüsü tarafından; şekli, başvuruda bulunma hakkı, rüçhan hakkı ve mutlak red nedenleri (kamu düzeni ve genel ahlaka aykırı tasarımlar gibi) bakımından incelenir.

  • İlan Aşaması

Gerekli kanuni şartlar yerine getirilmişse ve başvurunun geri çevrilmesini gerektirecek bir neden bulunmazsa tasarım sicile kayıt edilir. Tescili gerçekleşmiş tasarımlar, her ay yayımlanan Resmi Endüstriyel Tasarımlar Bülteni’nde ilan edilir. İlan süresi 6 aydır.

  • Tescil Aşaması

Herhangi bir itiraz olmadığı takdirde ve tescil belgesi almaya hak kazanılır.

Endüstriyel Tasarım Tescilinin koruma süresi başvuru tarihinden itibaren 5 yıldır. Bu süre beş yılda bir yenilenmek suretiyle toplam 25 yıla kadar uzatılabilir. Tescil gerçekleştikten sonra tasarım hakkı tasarımcıya veya onun hukuki haleflerine aittir.

Koruma Kapsamına Girmeyen Tasarımlar

  • Yenilik ve ayırt edicilik özelliği bulunmayan tasarımlar,
  • Kamu düzeni ve genel ahlaka aykırı tasarımlar,
  • Teknik fonksiyonun gerçekleştirilmesinde, tasarımcıya tasarıma ilişkin özellik ve unsurlarda hiçbir seçenek özgürlüğü bırakmayan tasarımlar,
  • Tasarlanan veya tasarımın uygulandığı ürünü, başka bir ürüne mekanik olarak monte edebilmek veya bağlayabilmek için ancak belirli biçim ve boyutlarda üretilebilen tasarımlar koruma kapsamına girmez.

 

Yazılım Tescili

yazilimTesciliSembolPatent

Bilgisayar programları ve veritabanları, 5846 numaralı fikir ve sanat eserleri kanunu kapsamında koruma altına alınabilmektedir. Kültür ve Turizm Bakanlığı tarafından yürütülen tescil işlemleri fikir ve sanat eserlerinin kayıt ve tescili hakkındaki yönetmelik hükümlerine göre uygulanmaktadır.

Üzerinde oldukça fazla emek ve zaman harcanarak hazırlanan bilgisayar programları ve veritabanlarının, art niyet güdülerek kopyalanması, usulsüz bir şekilde kullanılması yada sektördeki rakipler tarafından kullanılması ve taklit edilmesi durumlarına karşı tescil edilmesi büyük önem kazanmaktadır.

Bilgisayar Programları ve Veritabanlarının tescil edilmesi ile eser sahibi yaşadığı müddetçe ve ölümünden itibaren 70 yıl sürecek olan bir koruma süresi sağlanmaktadır. Birden fazla eser sahibi bulunması durumunda 70 yıllık koruma süresi hayatta kalan son eser sahibinin ölümünden itibaren başlamaktadır. İlk eser sahibinin tüzel kişi olması durumunda ise koruma süresi eserin aleniyet tarihinden itibaren 70 yıl olmaktadır.

 

Yurtdışı Tescil

yurtdisiSembolPatent

Marka, Patent ve Endüstriyel Tasarım hakları sadece tescil edildiği ülkede yada coğrafik bölgede hüküm doğurmaktadır. Dolayısıyla, herhangi bir ülkede tescil edilmemiş olan marka, patent yada tasarıma konu olabilecek fikirlerin taklit edilmesi, hakların ihlal edildiği anlamına gelmemektedir, nitekim ilgili ülkede tescil edilmiş bir sınai hak bulunmamaktadır.

Yurtdışında sınai hakların tescili için temel olarak “Ülkesel Tescil” ve “Toplu Tescil” adları verilebilecek tescil sistemleri bulunmaktadır. Ülkesel Tescil, koruma talep edilen ülkelerde münferit olarak başvuru yapma esasına dayanırken, Toplu Tescil sisteminde çok sayıda ülkede koruma elde edebilmek için ortak tescil düşüncesi benimsenmektedir. Tescil edilmesi düşünülen sınai hakkın türüne göre yurtdışı tescil sistemleri hakkında ayrıntılı bilgiler aşağıda yer almaktadır.

Uluslararası Marka Tescili

Markalar tescil edildikleri ülkelerde korunmaktadır. Markasıyla yurt dışında faaliyette bulunan firmalar, olası bir sıkıntı yaşamamak için, ticarette bulunduğu ülkelerde mutlaka markasını tescil ettirmesi gerekmektedir. Tüm dünyada geçerli bir tescil sistemi yoktur ancak yurtdışı marka tescil işlemlerinde 3 farklı yol izlenebilmektedir.

  • Madrid Protokolü
  • C.T.M. Topluluk Markası
  • Ülke Bazında Başvuru

 

Bu 3 farklı uluslararası tescil sisteminden hem maliyet hemde diğer özelliklerinden dolayı en avantajlısı Madrid Protokolü yoluyla yapılan müracaatlardır.

Uluslararası Patent Tescili

Türkiye’de yapılan patent veya Faydalı Model başvurusu ancak Türkiye sınırları içinde geçerlidir. Türkiye dışındaki ülkelerde patentle ilgili faaliyette bulunulacaksa mutlaka o ülkede de patent başvurusu yapılması gerekmektedir. Tüm dünyada geçerli uluslararası bir patent tescili yoktur ancak yurtdışı patent başvurularında 3 farklı yol izlenebilmektedir.

  • P.C.T. (Patent İşbirliği Anlaşması)
  • E.P.C. (Avrupa Patent Anlaşması)
  • Ülke Bazında Başvuru

 

Uluslararası Endüstriyel Tasarım Tescili

Türkiye’de yapılan Endüstriyel Tasarım Tescili sadece Türkiye sınırları içinde geçerlidir. Türkiye dışındaki ülkelerde tasarım ile ilgili ürünlerde faaliyette bulunulacaksa mutlaka o ülkelerde de tasarım başvurusu yapmak gerekmektedir. Tüm dünyada geçerli bir tasarım tescili yoktur ancak yurt dışında tasarım başvurularında 3 farklı yol izlenebilir.

  • Lahey Sistemi
  • OHİM (Uluslararası Topluluk Tasarım Tescili)
  • Ülke Bazında Başvuru

 

Hukuki İşlemler

hukukSembolPatent

Sınai Mülkiyet Haklarıyla ilgili olarak aşağıdaki hukuki işlemler yapılabilmektedir.

  • Tescil Başvuruları İtiraz-Savunma İşlemleri

İtirazlar TPE kararlarına veya Resmi Bülten yayınlarına karşı, savunma ise itiraz işlemlerine karşı yapılmaktadır.

Gerek Türk Patent Enstitüsü gerekse farklı ülkelerin patent ofislerinin uygulamaları gereği tescil işlemleri ön inceleme, araştırma, şekli ve hukuki değerlendirme ile itiraz sistemlerinden oluşmaktadır.

İtiraz işlemleri tescil süreçlerinde yaşanan değerlendirilmelerin tarafsızlığını ve gerçek hak sahibi ilkesine göre tescillenmenin önünü açabilmek için geliştirilmiş uygulamalardır. Patent ofislerinin verecekleri kısmi ve toplam red kararlarına karşı itiraz işlemleri mümkün olduğu gibi benzer özellikli markaların, tasarımların ve patentlerin Resmi Bültenlerde yayınlanması ile bu başvuruların iptaline yönelik itirazlar da mümkündür.

Savunma işlemleri ise, karşı taraftan gelecek itirazlara karşı yapılan ve itirazın reddedilmesi amacını taşıyan bilgi ve belge, detaylı, aynı zamanda hukuki gerekçeli işlemlerdir.

  • İhtar İşlemleri

İhtar işlemleri Fikri ve Sınai Mülkiyet Hakları ihlali noktasında, bu haklarla ilgili tecavüz oluşturan kişi ve kuruluşlara yönelik olarak gönderilen uyarı niteliğinde yazıları ve görüşleri içerir.

Sembol Patent avukatı aracılığıyla tecavüz durumunun tespit edilmesine mukabil tecavüzün önlenmesi amacıyla noterden ihtar keşide edilebileceği gibi gelen ihtarlara karşı hukuki cevap verilmesi ve savunma işlemlerinin takip edilmesi de mümkündür.

  • Tespit Davaları

Tespit davaları, bir hukuki ilişkinin var olup olmadığının saptanmasına ilişkin davalardır. Tespit davası açılabilmesi için hukuki ilişkinin varlığı şartı yanında davacının bu ilişkinin varlığını tespitte hukuki yararı da bulunmalıdır.

Tespit davaları davacının bir hakkı veya hukuki durumu güncel bir tehlike ile tehdit edilmiş ve zarar verebilecek nitelikte ise ve tespit hükmü bu tehlikeyi kaldırmaya elverişli ise hukuki yararın varlığının kabulü gereği açılabilir.

Eda davası ise açılması mümkün olan hallerde tespit davası açılmasında hukuki yarar mevcut olmadığı durumlarda açılabilir.

Tespit ve eda davaları özetle delillerin tespiti, tecavüzün tespiti, tecavüzün mevcut olmadığı, fiilin olup olmadığı konusunda açılan davalardır.

  • Mal Toplatma ve Tecavüz Davaları

Mal toplatma ve Tecavüz davaları tecavüz fiilinin kesinleştiği durumlarda haksız kazancın önlenmesi ve tecavüzün durdurulmasına yönelik olarak açılan davalardır.

Burada kendi markası, tasarımı ve patent koruması olmadığı halde farklı birine ait sınai hakkın kullanılması durumunda başvurulması gereken dava türüdür. Tecavüz konusu ürünlerin piyasadan kaldırılması ve akabinde üretimin durdurulması, ürünlerin satıştan geri çekilmesi gibi konuları içerir. Cumhuriyet savcılığına yapılacak suç duyurusu ile gerekli yasal işlemler başlatılmaktadır.

  • Hukuki ve Cezai Davalar

Söz konusu davalar Fikri ve Sınai Mülkiyet Hakları alanındaki uyuşmazlıkların çözümü konusunda açılan davalardır. İçeriği gereği genellikle Fikri ve Sınai Mülkiyet Hakları mahkemelerinde açılır. İlgili ihtisas mahkemelerinin olmadığı yerlerde aynı yetkide farklı mahkemelerde dava görülebilmektedir.

  • Hükümsüzlük Davaları

Hükümsüzlük davaları tescil kararı verilmiş marka, tasarım, patent belgelerinin hükümsüz kılınması amacıyla açılan davalardır. Söz konusu davalar patent ofislerinin verecekleri nihai kararın bozulması amacıyla açılabileceği gibi iyi niyet sahibi olmayanların alacakları tescilleri iptal ettirmek amacıyla da görülebilmektedir.